Hoe maak ik een overkapping? - Deel 1
Geschreven door Bart · 13 december 2025
We krijgen vaak de vraag; ‘Hoe maak ik een overkapping?’. Het lastige daaraan is dat er eigenlijk niet één antwoord is, het kan namelijk op ontelbaar veel manieren. Dat is tegelijkertijd het lastige, maar ook zeker het mooie eraan. Wanneer je zelf een overkapping gaat bouwen kun je deze namelijk helemaal naar wens maken.
De afmetingen
Het begint natuurlijk met het formaat van de overkapping; bepaal hoe groot wil je deze wilt hebben. Wil je de volledige breedte van de tuin benutten, of moet de overkapping juist in een bestaande nis of hoek passen?
Denk daarnaast na over het gebruik van de ruimte. Wil je er met een grote groep kunnen zitten, komt er een loungeset onder, of misschien zelfs een buitenkeuken of jacuzzi? Voor een comfortabele zitplek heb je al snel een diepte van 3 tot 4 meter nodig. Voor een compacte berging of een overkapping voor fietsen kan 2 meter al voldoende zijn.
De constructie
Zodra de afmetingen bepaald zijn kun je na gaan denken over de constructie. Bij het ontwerpen van de constructie is het belangrijk om goed rekening te houden met de overspanning van het dak. Een te grote overspanning kan ervoor zorgen dat balken gaan doorbuigen, daarom is het verstandig om de overkapping in ‘vakken’ te verdelen wanneer de totale breedte of diepte te groot wordt.
Vuistregel voor overspanning bij balken is dat deze 5 cm hoog per meter overspanning moeten zijn. Met douglas balken van 5x15 cm kun je doorgaans dus een overspanning van 300 cm veilig uitvoeren. In gunstige situaties kun je dit tot ca. 400 cm oprekken, mits het dakpakket niet te zwaar wordt. Dit is dus bijvoorbeeld minder geschikt voor groendaken met sedum of wanneer er nog zonnepanelen op het dak komen. In dat soort gevallen is het dan dus beter om meerdere vakken te maken, zwaardere balken te gebruiken of extra tussenpalen en/of tussenbalken toe te passen.
Door de overkapping op te delen in vakken creëer je een stabielere constructie en worden de krachten beter verdeeld. Bovendien maakt het de montage overzichtelijker: ieder vak vormt als het ware een eigen constructie die samen één stevige overkapping vormt.
Het ontwerp
Wanneer ook de constructie bepaald is kun je de overkapping echt gaan ontwerpen. Welke afmetingen hout wil je bijvoorbeeld gaan gebruiken als staanders? Veel gekozen afmetingen hiervoor zijn 12x12 cm of 15x15 cm. Deze keuze hangt er vooral van af of je een wat subtielere of juist extra robuuste overkapping wilt hebben. Bij grotere en zwaardere overkappingen wordt er vaker voor staanders van 15x15 cm gekozen.
Een andere keuze is de ringbalk. Dit is de buitenste balk van de overkapping waar straks alle dakbalken tussen gemaakt worden. Voorheen zagen we dat veel mensen kozen voor een ringbalk van 15x15 cm, met daartussen dakbalken van 5x15 cm. Tegenwoordig zien we steeds vaker dat ook de ringbalk van 5x15 cm wordt gemaakt. Het voordeel hiervan is dat het wat hanteerbaarder, lichter en dus ook goedkoper is. Een balk van 15x15 cm is immers ongeveer 3x duurder dan een balk van 5x15 cm.
Nog een keuze is overstek; dit is het deel van het dak dat buiten de overkapping uitsteekt. Dit geeft de overkapping een landelijke en wat traditionelere uitstraling en zorgt er bovendien voor dat de wanden en palen iets meer beschut zijn tegen de regen.
Een overkapping zonder overstek ziet er juist wat strakker en meer minimalistisch uit, deze komen dus meer tot z’n recht in moderne tuinen. Je kunt overstek maken door de dakbalken over te laten steken of door de staanders bijvoorbeeld aan één kant wat meer naar binnen te plaatsen.
Voorbeeldmodellen
Om te laten zien dat je eenzelfde overkapping op heel veel verschillende modellen kunt maken hebben we hierdonder 6 verschillende constructies op een rij gezet, elk met hun eigen details en uitstraling. Ook combinaties hiertussen kunnen natuurlijk gemaakt worden, de mogelijkheden zijn echt eindeloos!
> Model 1
Dit model heeft een ringbalk van 15x15 cm welke in verstek op de staanders is gemonteerd. Tussen de ringbalken zitten dakbalken van 5x15 cm.
Hierdoor ontstaat een vlakke en strakke rand zonder overstek. De verbinding vrij eenvoudig in 45 graden te zagen, maar de ringbalken zitten niet in verband, deze liggen los van elkaar op de staander. Beide ringbalken moeten dus afzonderlijk van elkaar vastgeschroefd worden.
> Model 2
Dit model heeft een ringbalk van 15x15 cm welke met een liplasverbinding op de staanders is gemonteerd. Tussen de ringbalken zitten dakbalken van 5x15 cm.
Hierdoor ontstaat een vlakke en strakke rand zonder overstek, de liplasverbindings blijft echter wel zichtbaar en is bovendien iets lastiger te maken, dit moet uitgekeept worden. De ringbalken zitten hierdoor wel in verband en kunnen met schroeven direct aan elkaar én de staanders geschroefd worden. Hierdoor ontstaat dus een sterkere constructie.
> Model 3
Dit model heeft een ringbalk van 5x15 cm welke uitgekeept zijn uit de staanders. Tussen de ringbalken zitten dakbalken van 5x15 cm.
Hierdoor ontstaat een vlakke en strakke rand zonder overstek. Het uitkepen van de staanders is iets lastiger. Er ontstaat een sterke verbinding tussen de staanders en ringbalken.
> Model 4
Dit model heeft een ringbalk van 5x15 cm welke tegen de staanders aan zijn gemonteerd. Tussen de ringbalken zitten dakbalken van 5x15 cm.
Hierdoor ontstaat direct een overstek, de ringbalk dient tevens als een 'sierlijst' en geeft de overkapping meer uitstraling. Het monteren van de ringbalk op deze manier is eenvoudig, er hoeft niets uitgekeept worden.
> Model 5
Dit model heeft een ringbalk van 5x15 cm welke uitgekeept zijn uit de staanders. Tussen de ringbalken zitten dakbalken van 5x15 cm.
Dit model is een variatie op model 3, extra voorzien van klossen rondom waardoor een overstek ontstaat. Dit principe is bij ieder model mogelijk.
> Model 6
Dit model heeft een ringbalk van 5x15 cm welke tegen de staanders aan zijn gemonteerd. Op de ringbalken zitten dakbalken van 5x15 cm.
Dit model is een variatie op model 4, de dakbalken zijn nu op de staander gemonteerd en aan de voorzijde is direct een overstek gemaakt. Het voordeel hiervan is dat de dakbalken op de ringbalk liggen en de kracht daardoor rechtstreeks overgebracht kan worden in plaats van met een geschroefde verbinding. 'Nadeel' hiervan is de hoogte van het totale dakpakket, dit komt een stuk hoger te liggen dan wanneer de dakbalken tussen de ringbalk gemonteerd worden.
Het definitieve ontwerp maken
Wanneer je weet hoe groot de overkapping moeten worden, welke constructie en welk model je wilt kun je gaan bepalen welke materialen je allemaal nodig hebt. Het makkelijkste is om een simpele schets te maken en zo stap voor stap een materiaallijst te maken met alle benodigdheden.
Wil je weten hoe je uitrekent welke materialen je allemaal nodig hebt en hoe je de overkapping vervolgens opbouwt, lees dan ons blog 'Hoe maak ik een overkapping? Deel 2'.